Başabaş ROAS/CAC ve LTV Hesaplayıcı






Dijital Pazarlamada Başabaş ROAS, CAC ve LTV Hesaplayıcı – Kâr Marjı ve Maliyet Analizi Rehberi



Dijital Pazarlamada Başabaş ROAS, CAC ve LTV Hesaplama

Bu Rehber Hakkında: Başabaş ROAS (Reklam Harcaması Getirisi), CAC (Müşteri Edinme Maliyeti) ve LTV (Müşteri Yaşam Boyu Değeri) hesaplamalarınızı doğru bir şekilde yapabilmeniz için gerekli olan kâr marjı hesaplamalarını ve farklı yaklaşımları açıklayan bir rehberdir. Bu rehberde kâr marjı hesaplamaları üzerinden örnekler vererek, hesaplayıcımızdaki ROAS, CAC ve LTV hesaplamalarını daha sağlıklı yapmanızı sağlayacak bilgiler mevcuttur.

İşletmenizin büyüklüğüne, ürün çeşitliliğine ve veri toplama kapasitenize göre farklı hesaplama yöntemleri kullanabilirsiniz. Reklamlarınızın etkisini doğru değerlendirebilmek için her bir ürün ya da hizmetin kârını ayrı ayrı hesaplayarak, ardından genel bir ortalama hesaplama yapmanız reklam bütçesini daha verimli kullanmanızı sağlar. İşte detaylı bir yaklaşım:

1. Temel Kârlılık Yaklaşımları: Genel ve Ürün Bazlı Analiz

1.1. Ortalama Değerlerle Hızlı Başlangıç (Genel Hesaplama)

Genel hesaplama, tüm ürünler veya hizmetler için ortalama değerler kullanarak yapılan bir yöntemdir. Bu yöntem, küçük işletmeler için pratik olabilir ve hızlı karar almayı sağlar. Ancak her ürünün veya hizmetin farklı özelliklerini dikkate almadığı için yanıltıcı olabilir.

Ne zaman Genel Hesaplama Yapmalısınız?

  • **Yeni Başlayan İşletmeler:** Verinin yeterli olmadığı durumlarda genel hesaplamalar, başlangıç yapmayı kolaylaştırır.
  • **Ürün Çeşitliliği Az Olan İşletmeler:** Ürünleriniz benzer fiyat, maliyet ve kârlılık yapısına sahipse, genel hesaplamalarla hızlıca kârlılık tahminleri yapabilirsiniz.
  • **Yeterli Veri Yoksa:** Kategoriler arasında veriler yoksa, genel hesaplama kullanmak uygun olabilir.

Örnek: E-ticaret işletmesinde yalnızca birkaç ürün satılıyorsa ve bunlar benzer fiyat ve kâr marjlarına sahipse, tüm ürünler için ortalama hesaplamalar yapılabilir.

1.2. Segmentasyonun Önemi: Ürün/Hizmet Bazında Analiz (Kategori/Ürün Bazlı Hesaplama)

Kategori bazlı hesaplama, her ürün ya da hizmetin özelliklerini göz önünde bulundurarak yapılan özelleştirilmiş hesaplamaları ifade eder. Çok çeşitli ürünler veya hizmetler sunan işletmeler için daha anlamlıdır.

Ne zaman Kategori veya Ürün/Hizmet Bazında Hesaplama Yapmalısınız?

  • **Çok Çeşitli Ürünler veya Hizmetler Satıyorsanız:** Farklı fiyat aralıklarında ve maliyet yapılarında ürünler varsa, her birini ayrı ayrı değerlendirmek daha doğru sonuçlar verir.
  • **Müşteri Segmentasyonu İhtiyacı:** Kategoriler bazında hesaplama yaparak, farklı müşteri gruplarına doğru pazarlama stratejileri geliştirebilirsiniz.
  • **Yeterli Veriye Sahipseniz:** Her ürün için kârlılık ve müşteri değeri hesaplayarak daha hassas sonuçlar elde edebilirsiniz.

Örnek: E-ticaret işletmenizde giyim, elektronik ve kozmetik ürünleri gibi farklı kategoriler varsa, her bir kategori için ayrı hesaplamalar yaparak daha doğru stratejiler geliştirebilirsiniz.

1.3. Ürün Bazlı Hesaplama Yaparak Genel Ortalamayı Bulma

Reklamlarınızın etkili bir şekilde değerlendirilmesi için her bir ürünün kârını ayrı ayrı hesaplamak, daha sonra genel ortalama hesaplama yapmanızı sağlar. Ürün bazlı hesaplama, her bir ürünün ne kadar kâr sağladığını görmenizi sağlar ve hangi ürünlerin daha fazla kazanç getirdiğini belirler. Bu verileri kullanarak, reklam performansınızı daha doğru bir şekilde analiz edebilir ve gerektiğinde pazarlama stratejilerinizi güncelleyebilirsiniz.

Örnek: E-ticaret işletmenizde farklı fiyat aralıklarına sahip birkaç ürün var. Her bir ürünün kârını hesapladıktan sonra, tüm ürünler için bir ortalama kâr marjı bulabilir ve reklamlarınızın hangi ürünlerde daha etkili olduğunu değerlendirebilirsiniz.

2. Kâr Marjı ve Maliyet Analizi Formülleri

İşletmenizin büyüklüğüne ve sunduğunuz ürün ya da hizmet çeşitliliğine göre farklı hesaplama yöntemlerini kullanabilirsiniz. Bu hesaplamalar, kârlılığınızı ölçmek ve geleceğe yönelik stratejik kararlar almak için oldukça önemlidir. Fakat genel bir kâr marjı, LTV veya başabaş hesaplama yapmadan önce, her bir ürün veya hizmetin kârını ayrı ayrı hesaplamanız ve ardından bir genel ortalama hesaplamanız, en doğru sonuca ulaşmanızı sağlar.

2.1. Ürün/Hizmet Kâr Marjı Hesaplama Adımları (E-ticaret ve Hizmet Sektörü)

Ürün bazlı hesaplama, her bir ürünün maliyetini ve kâr marjını dikkate alarak hesaplama yapmanızı sağlar. Bu yöntem, her bir ürünün ne kadar kâr sağladığını görmek ve hangi ürünlerin daha fazla kazanç getirdiğini belirlemek için oldukça önemlidir.

Adım Adım Hesaplama:

  1. Her bir ürünün satış fiyatını belirleyin: Satış fiyatı, müşterilerin ödeme yaptığı tutardır (KDV dahil veya hariç olarak belirtin).
  2. Ürünlerin doğrudan maliyetini belirleyin: Ürünü üretme, satın alma, depolama gibi **doğrudan maliyetleri** hesaplayın.
  3. Dolaylı maliyetleri ürünlere dağıtın: Kira, personel, elektrik, su gibi genel giderleri ürünlere dağıtarak toplam maliyeti belirleyin.
  4. Vergileri dikkate alın: KDV gibi vergiler satış fiyatına dahilse, bu vergileri düşerek net satış fiyatını hesaplayın.
  5. Brüt ve net kâr marjını hesaplayın:
    • Brüt Kâr Marjı: Sadece doğrudan maliyetleri dikkate alır.
    • Net Kâr Marjı: Hem doğrudan hem de dolaylı maliyetleri dikkate alır.

Brüt Kâr Marjı Formülü:

$$ \text{Brüt Kâr Marjı (\%)} = \left(\frac{\text{Net Satış Fiyatı} – \text{Doğrudan Maliyet}}{\text{Net Satış Fiyatı}}\right) \times 100 $$

Net Kâr Marjı Formülü:

$$ \text{Net Kâr Marjı (\%)} = \left(\frac{\text{Net Satış Fiyatı} – (\text{Doğrudan Maliyet} + \text{Dolaylı Maliyet})}{\text{Net Satış Fiyatı}}\right) \times 100 $$

Örnek Ürün Hesaplaması (E-ticaret, KDV hariç Net Fiyatlarla):

**Tişört:** Net Kâr Marjı: ((100 – (40 + 10)) / 100) × 100 = **50%**

**Kazak:** Net Kâr Marjı: ((200 – (100 + 20)) / 200) × 100 = **40%**

**Pantolon:** Net Kâr Marjı: ((150 – (80 + 10)) / 150) × 100 = **40%**

Hizmet sektörü için kâr marjı hesaplaması, her hizmetin sağlanması sırasında yapılan doğrudan ve dolaylı maliyetleri ve gelirleri dikkate alır.

Örnek Hizmet Başına Kâr Marjı Hesaplama (KDV hariç Net Fiyatlarla):

**Danışmanlık Hizmeti:** Net Kâr Marjı: ((1,000 – (300 + 100)) / 1,000) × 100 = **60%**

**Eğitim Hizmeti:** Net Kâr Marjı: ((500 – (200 + 50)) / 500) × 100 = **50%**

2.2. Ağırlıklı Ortalama Kâr Marjı ile Hedef ROAS Belirleme

Ürün veya hizmet bazında hesaplama yaptıktan sonra, tüm satışlar için genel bir **ağırlıklı ortalama net kâr marjı** elde edebilirsiniz. Bu metrik, tüm işletmenizin kârlılık sınırını gösteren önemli bir ölçüttür.

**Yıllık Net Kâr Formülü:**

$$ \text{Yıllık Net Kâr} = \text{Net Satış Fiyatı} \times \text{Yıllık Satış Adedi} – (\text{Doğrudan Maliyet} + \text{Dolaylı Maliyet}) \times \text{Yıllık Satış Adedi} $$

**Ortalama Net Kar Marjı Formülü:**

$$ \text{Ortalama Net Kar Marjı} = \left(\frac{\text{Toplam Yıllık Net Kâr}}{\text{Toplam Yıllık Net Satış Tutarı}}\right) \times 100 $$

**Örnek Genel Ortalama Kâr Marjı Hesaplama (E-ticaret):**

  • Toplam Yıllık Net Kâr (Tişört + Kazak + Pantolon): **73,000 TL**
  • Toplam Yıllık Net Satış Tutarı: **170,000 TL**
  • Ortalama Net Kar Marjı: (73,000 TL / 170,000 TL) × 100 = **42.94%**

**Örnek Genel Ortalama Kâr Marjı Hesaplama (Hizmet):**

  • Toplam Yıllık Net Kâr (Danışmanlık + Eğitim): **245,000 TL**
  • Toplam Yıllık Net Hizmet Geliri: **450,000 TL**
  • Ortalama Net Kar Marjı: (245,000 TL / 450,000 TL) × 100 = **54.44%**

3. Dijital Pazarlama Metriklerinin Başabaş Noktası Analizi

Reklam kampanyalarınızı kârlılık açısından yönetmek için Başabaş ROAS ve Başabaş CAC değerlerinizi belirlemelisiniz. Bu değerler, kâr etmeye başlamanız için ulaşmanız gereken minimum performans eşiğidir.

3.1. Başabaş ROAS ve CAC Formülleri

**Başabaş ROAS Formülü:** (Kâr marjınızın tersi)

$$ \text{Başabaş ROAS} = \frac{1}{\text{Net Kâr Marjı (Ondalık)}} $$

**Başabaş CAC Formülü:** (Edinme maliyetinizin kârı geçmediği maksimum nokta)

$$ \text{Başabaş CAC} = \text{Ortalama Satış/Sepet Değeri} \times \text{Net Kâr Marjı (Ondalık)} $$

**Örnek Başabaş Hesaplama:**

  • Ortalama Net Kâr Marjı: 42.94% veya **0.4294** (E-ticaret örneğinden)
  • Başabaş ROAS: $1 / 0.4294 = \mathbf{2.33}$
  • Ortalama Net Satış Değeri (170,000 TL / 1200 adet): 141.67 TL
  • Başabaş CAC: $141.67 \times 0.4294 = \mathbf{60.83 \text{ TL}}$

Buna göre, her 1 TL reklam harcamanızın size en az **2.33 TL** satış getirmesi gerekmektedir. Bir müşteriyi edinmek için harcayabileceğiniz maksimum net maliyet **60.83 TL**’dir.

3.2. Gerçek Maliyetin Hesaplanması: Dolaylı Giderlerin Dağıtımı

Dolaylı maliyetlerin (genel giderlerin) hesaplanması ve ürün/hizmetlere doğru şekilde dağıtılması, gerçekçi bir kâr marjı hesaplaması için kritik öneme sahiptir.

Başlıca Dolaylı Maliyet Kalemleri: Kira, Yönetim Giderleri, Altyapı Giderleri, Pazarlama ve Reklam Giderleri (Reklamlar hariç).

Satış Hacmi (Gelir) Bazlı Dağıtım:

$$ \text{Ürün/Hizmet Başına Düşen Dolaylı Maliyet} = \left(\frac{\text{Ürün/Hizmet Geliri}}{\text{Toplam Gelir}}\right) \times \text{Toplam Dolaylı Maliyet} $$

Birim Sayısı Bazlı Dağıtım:

$$ \text{Ürün/Hizmet Başına Düşen Dolaylı Maliyet} = \left(\frac{\text{Ürün/Hizmet Adedi}}{\text{Toplam Ürün/Hizmet Adedi}}\right) \times \text{Toplam Dolaylı Maliyet} $$

**Örnek Dolaylı Maliyet Dağıtımı (Satış Hacmi Bazlı):**

Toplam Aylık Dolaylı Maliyet: 10,000 TL

  • Tişört (Aylık Gelir 50,000 TL): Dolaylı Maliyet Payı: 10,000 TL $\times$ (50,000/170,000) $\approx$ 2,940 TL
  • Birim Başına Dolaylı Maliyet: 2,940 TL / 500 adet = **5.88 TL**

3.3. Vergi Sonrası Gerçek Kârlılık (Net Kâr Marjı)

KDV ve Kurumlar Vergisi gibi vergilerin kâr marjı hesaplamalarına etkisi, uzun vadeli finansal planlama için göz ardı edilmemelidir.

KDV gibi dolaylı vergiler, işletmenin gerçek gelirinin bir parçası değildir. Bu nedenle kâr marjı hesaplamalarında **KDV’yi hariç tutmak** gerekir.

**KDV Hariç Net Satış Tutarı Hesaplama:**

$$ \text{Net Satış Tutarı} = \frac{\text{Brüt Satış Tutarı}}{(1 + \text{KDV Oranı})} $$

Kurumlar vergisi (veya gelir vergisi), net kâr üzerinden hesaplandığı için kâr marjı hesaplamalarında ayrıca dikkate alınmalıdır.

**Vergi Sonrası Net Kâr Marjı:**

$$ \text{Vergi Sonrası Net Kâr Marjı} = \left(\frac{\text{Net Kâr} – \text{Vergi}}{\text{Net Satış Tutarı}}\right) \times 100 $$

**Örnek Vergi Sonrası Hesaplama:**

  • Vergi Öncesi Net Kâr: 73,000 TL
  • Kurumlar Vergisi (%20): 14,600 TL
  • Vergi Sonrası Net Kâr Marjı: (58,400 TL / 170,000 TL) $\times$ 100 = **34.35%**

4. LTV/CAC Oranı ve Stratejik Büyüme Kararları

4.1. LTV/CAC Oranını Stratejik Kullanma

Müşteri Yaşam Boyu Değeri (**LTV**) ve Müşteri Edinme Maliyeti (**CAC**) arasındaki ilişki, uzun vadeli sürdürülebilirliği belirler. İdeal olarak, LTV’nin CAC’ın en az **3 katı** olması beklenir ($LTV / CAC \geq 3$).

4.2. Strateji Seçimi: Veri Yeterliliği ve İşletme Hedefleri

Doğru hesaplama yöntemini seçerken aşağıdaki noktalara dikkat etmelisiniz:

  • **Veri Yeterliliği:** Sınırlı veri varsa genel hesaplama; detaylı veri varsa ürün/kategori bazlı hesaplama.
  • **İşletme Türü:** E-ticaret için ürün bazlı ağırlıklı ortalama, hizmet sektörü için saat/proje bazlı maliyet dağıtımı esastır.
  • **İşletme Hedefleri:** Büyüme stratejilerinize göre (hızlı büyüme vs. kâr odaklı büyüme) hedeflediğiniz ROAS ve CAC oranlarını belirleyin.

5. Sonuç ve Önemli Çıkarımlar

Bu hesaplama yöntemleri, işletmenizin büyüklüğüne ve sunduğunuz hizmet ya da ürün çeşitliliğine göre değişkenlik gösterebilir. Her bir ürün ya da hizmet bazında yapılan hesaplamalar, doğrudan ve dolaylı maliyetleri dikkate alarak, vergileri doğru şekilde hesaba katarak yapıldığında, hem operasyonel anlamda hem de stratejik anlamda size yol gösterici olacaktır.

Kâr marjı hesaplamalarınızı yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmelisiniz:

  • **Doğrudan** ve **dolaylı maliyetleri** ayrı ayrı belirleyin ve takip edin.
  • Vergileri (KDV, kurumlar vergisi vb.) doğru şekilde hesaplamalara dahil edin.
  • Her ürün/hizmet için **net kâr marjını** ayrı ayrı hesaplayın.
  • Genel ortalama kâr marjını hesaplarken **satış hacimlerini** dikkate alın.
  • Düzenli olarak kâr marjı hesaplamalarınızı güncelleyin ve değişen maliyet yapılarına göre ayarlayın.

Bu rehberde sunulan hesaplama yöntemleri, işletmenizin kârlılığını daha doğru ve kapsamlı bir şekilde analiz etmenize, böylece daha bilinçli iş kararları almanıza yardımcı olacaktır.